Danh mục chính

Văn bản-Tài liệu-Giáo án

Ảnh hoạt động

Link liên kết

Tin tức chính

CÁC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC DẠY THEO NHÓM TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN 3

12/20/2016 5:14:55 PM

       1. Các kỹ năng tổ chức dạy học theo nhóm:

       - Điều đầu tiên bắt buộc người giáo viên khi thiết kế bài dạy, phải hiểu được bản chất và ích lợi của việc dạy học nhóm mang lại: Là giúp học sinh tích cực tham gia ý kiến và có cơ hội trao đổi với các bạn khác để cùng học, khám phá và phát triển tư duy. Học sinh tích cực và tham gia vào họat động nhóm, thực hành được nhiều hơn. Hình thành các kĩ năng giao tiếp về mặt xã hội và một số kĩ năng sống.

      - Thông qua hoạt động nhóm, các em có thể tự diễn đạt bằng lời và chia sẻ các ý tưởng của mình với những người khác trong việc phát triển các kĩ năng ngôn ngữ, qua đó các em có thể giúp đỡ lẫn nhau.

      - Từ hoạt động nhóm, giáo viên có thể hỗ trợ các đối tượng học sinh theo nhu cầu khác nhau, đồng thời tạo cho các em tính mạnh dạn, tự tin trong quá trình giao tiếp.

      - Điều quan trọng nhất vẫn là làm thế nào để có hiệu quả, biến những lý thuyết trên thành các hoạt động cụ thể, mang tính thường xuyên. Đó chính là biết và thực hành tốt.

      - Chính vì vậy, theo bản thân tôi. Để thực hiện tốt phương pháp dạy học theo nhóm, người giáo viên cần phải có các kỹ năng tổ chức sau:

      + Kỹ năng chia nhóm. (tức là đối với lớp mình phụ trách chia nhóm như thế nào là hợp lý)

      + Kỹ năng giao nhiệm vụ. (khi giao nhiệm vụ cho nhóm phải rõ ràng, cụ thể)

      + Kỹ năng tổ chức cho học sinh làm việc trong nhóm. (hình thành kỹ năng làm việc trong nhóm)

      + Kỹ năng quan sát. (quan sát cách làm việc của các nhóm)

      + Kỹ năng tổ chức cho học sinh trình bày kết quả học tập. (hình thành kỹ năng báo cáo kết quả sau khi đã hoàn thành nhiệm vụ của nhóm)

      + Kỹ năng đánh giá kết quả học tập. (biết nhận xét, đánh giá các thành viên trong nhóm và nhóm bạn)

      + Kỹ năng phản hồi. (biết lắng nghe và phản hồi lại thông tin)

       2.  Các cách thành lập nhóm: Qua quá trình triển khai dạy học theo nhóm tại lớp tôi chủ nhiệm, với kinh nghiệm của bản thân xin nêu 2 cách chia nhóm điển hình và hướng dẫn cách chia nhóm như sau:

       - Cách 1:  Nhóm tương trợ: Xếp những học sinh có trình độ và năng lực khác nhau (khá giỏi và trung bình- yếu) vào một nhóm, để trong quá trình làm việc nhóm học sinh khá giỏi có thể hỗ trợ cho học sinh yếu.

(Lưu ý: Muốn chia lớp theo nhóm này, thì vào đầu năm học giáo viên phải tổ chức khảo sát, để phân loại đối tượng học sinh thuận tiện cho việc chia nhóm.). Cách chia này áp dụng cho tất cả các tiết học đều phù hợp.

        - Cách 2:  Nhóm theo trình độ: Những học sinh cùng năng lực và trình độ sẽ ngồi một nhóm. (Lưu ý: Muốn chia lớp theo nhóm này, thì vào đầu năm học giáo viên phải tổ chức khảo sát, để phân loại đối tượng học sinh thuận tiện cho việc chia nhóm.). Cách chia này áp dụng cho các tiết dạy thực hành, môn toán, tiếng Việt vào các buổi học thứ hai.

Ưu điểm : Giáo viên có thời gian giúp đỡ, hỗ trợ những nhóm có trình độ hạn chế và phát huy tính tự lập cho nhóm học sinh năng khiếu.

        Ngoài ra trong thực tế, có rất nhiều cách chia nhóm khác nữa:

        Ví dụ:  - Cách chia nhóm ngẫu nhiên từ một hoạt động cụ thể:

        Trong quá trình dạy học, nếu tiết học nào đó mà học sinh nhàm chán, chúng ta muốn tổ chức cho học sinh một trò chơi “ phá băng gây hứng thú học tập” từ trò chơi đó ta cũng có thể chia thành nhóm học tập mới.

       * Cách làm như sau: Người quản trò hô “ đoàn kết - đoàn kết “ HS đáp “ kết mấy - kết mấy”  từ đó ta chia nhóm tiếp.

       Ví dụ: Lớp tôi chủ nhiệm có 29 học sinh nhưng tôi muốn chia lớp thành 7 nhóm, thì bạn chủ tịch hội đồng tự quản hô “ đoàn kết - đoàn kết” Lớp đáp“ kết mấy - kết mấy” : “ kết  4- kết 4” sẽ dư một HS, tôi  bố trí  học sinh này vào bất kỳ nhóm nào.

                                             Lưu ý: Khi chia nhóm người giáo viên phải chú ý                                                      

                                             mỗi nhóm không quá 6 học sinh. (theo kinh nghiệm

                                             của bản thân tôi chỉ nêu chia mỗi nhóm 4 học sinh

                                             là phù hợp). Nếu như nhóm đông quá việc tương  

                                             tác trong nhóm hiệu quả không cao.

 

   (hình ảnh minh họa cách chia nhóm 4)

        3. Trách nhiệm của các thành viên trong nhóm.

        + Nhóm trưởng: Là một thành viên của nhóm có nhiệm vụ tổ chức, điều hành nhóm làm việc, đồng thời cùng các thành viên trong nhóm trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao. Cử đại diện báo cáo khi có yêu cầu.

        + Thư kí: Là một thành viên của nhóm có nhiệm vụ ghi chép, tổng hợp ý kiến, đồng thời cùng các thành viên trong nhóm trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao của nhóm.

        + Báo cáo viên:  Là một thành viên của nhóm có nhiệm vụ báo cáo kết quả làm việc của nhóm mình và giải trình ý kiến thắc mắc trước lớp và giáo viên đồng thời cùng các thành viên trong nhóm trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao qua từng hoạt động. (dưới sự điều khiển của nhóm trưởng)

       + Các thành viên trong nhóm:  Trao đổi, bày tỏ ý kiến về nhiệm vụ được giao.

      Gv cần lưu ý cho các nhóm, một nguyên tắc chung khi làm việc trong nhóm: Tôn trọng sự tổ chức của nhóm trưởng, ghi chép trung thực ý kiến chung, báo cáo đầy đủ toàn bộ nội dung đã ghi chép, người nói phải có người nghe, tôn trọng ý kiến cá nhân, thiểu số phải tuân thủ theo đa số. Có nhận xét rút kinh nghiệm sau mỗi hoạt động.

      Một nhóm muốn hoạt động hiệu quả cần phải có cơ cấu tổ chức chặt chẽ. Cơ cấu của nhóm gồm:

      - Một nhóm trưởng có trách nhiệm tổ chức, điều hành mọi hoạt động của nhóm, nhóm trưởng có thể do các thành viên trong nhóm bầu lên hoặc do giáo viên chỉ định.

      - Một nhóm phó để thay thế, hỗ trợ nhóm trưởng khi nhóm trưởng vắng mặt;

      - Một thư ký để ghi chép nội dung, diễn biến các cuộc họp, thảo luận của nhóm, thư ký có thể được thay đổi theo từng giờ học nhóm hoặc cố định từ đầu đến cuối.

      Nhóm phải quy định rõ trách nhiệm cụ thể của từng vị trí trong nhóm, xây dựng mối quan hệ gắn kết giữa các thành viên trong nhóm.

Lưu ý: Nhóm trưởng cần thay đổi thường xuyên tạo cơ hội cho tất cả các em trong nhóm có kỹ năng điều hành trong khi làm việc nhóm.

        4. Trách nhiệm của giáo viên trong hoạt động nhóm:

                                                          Muốn học sinh hoạt động nhóm tốt và mang                                                  

                                                               hiệu quả cao cho mỗi học sinh. Vì thế trách                                                                                      

                                                               nhiệm của giáo viên rất quan trọng.

                                                          - Trong thời gian học sinh làm việc, giáo viên                

                                                              cần phải đi đến các nhóm để quan sát cách làm

                                                              việc của nhóm, nếu có vấn đề gì thì kịp thời                                                                                                                    

                                                              định hướng. Tức là giáo viên làm việc với từng               

                                                               học sinh, từng nhóm nhiều hơn.      

       (hình ảnh minh họa giờ học toán lớp tôi)       - Trong thời gian đầu giáo viên cần hướng dẫn kỹ cách điều hành hoạt động nhóm cho nhóm trưởng, để các em nắm bắt và áp dụng vào việc thực hành.

       - Cần quan sát kỹ các nhóm, giúp đỡ khi có sự cứu trợ của các nhóm đó.

       - Nên thực hành với một số nhóm học sinh cụ thể.

       - Đặt câu hỏi gợi mở và trợ giúp cho nhóm.

       - Khen ngợi và động viên nhóm hoàn thành nhiệm vụ trước.

       - Việc tổ chức hoạt động nhóm thường xuyên thay đổi vị trí ngồi học, lúc thì ngồi học chỗ này, tiết học sau lại ngồi chỗ khác. Hay nói cách khác áp dụng hình thức dạy học theo nhóm thì chỗ ngồi của học sinh là chỗ ngồi không cố định.

       5. Những điều bản thân tôi đã làm được trong quá trình dạy học theo nhóm:

       Thực chất của mô hình trường Tiểu học mới là đổi mới phương pháp dạy học - thay phương pháp dạy học truyền thống bằng phương pháp mới và tăng cường các hoạt động giáo dục. Trong đó dạy học theo nhóm đóng vai trò rất quan trọng.

Vì thế:

       + Dạy học theo nhóm đã được bản thân tôi sử dụng thường xuyên trong cả năm học, phát huy tối đa vai trò chủ động, tích cực của các em thì dạy học theo nhóm đã được coi là phương pháp dạy học hữu hiệu.

       + Tôi đã nhận thức được những ích lợi của dạy học nhóm, thấy rõ tác dụng của dạy học theo nhóm trong việc phát huy tính tích cực, chủ động, tăng cường sự tham gia của học sinh, đó là mọi học sinh đều được trình bày ý kiến, tự tìm ra tri thức, nắm bài chắc hơn, hứng thú với học tập hơn.v.v... Mặt khác còn hình thành cho các em biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến của bạn, biết trình bày ý kiến của mình cho các bạn nghe và hiểu, biết thống nhất ý kiến,v.v...

       + Riêng bản thân tôi với cách dạy học nhóm, giúp tôi không phải nói nhiều trên lớp.

       + Giáo viên đã có kiến thức và một số kỹ năng để tiến hành dạy học theo nhóm. Qua dự giờ chuyên đề do bản thân tôi thể hiện, các đồng chí giáo viên trong tổ chia sẻ cho tôi biết được, giáo viên sử dụng phương pháp dạy học nhóm phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ và nội dung bài học. Giáo viên đã biết lựa chọn hình thức và cơ cấu nhóm phù hợp; đã hình thành được các bước dạy học theo nhóm. Khâu chuẩn bị của giáo viên cho học sinh làm việc theo nhóm tốt.

       + Có một giáo viên chia sẻ: Điều làm cho bản thân mỗi giáo viên chúng tôi thấy được điểm nổi bật ở tiết dạy là kỹ năng lãnh đạo của các em nhóm trưởng, biết điều hành cách làm việc nhóm và báo cáo với giáo viên, những điều nhóm đã làm được, những điều mà nhóm chưa làm được. Tạo không khí học tập thoải mái, không gò bó.

       *Với lớp tôi đang chủ nhiệm, tôi chia lớp học theo các nhóm sau:

                                                        * Nhóm tương trợ: Tức là khi chia nhóm học tập,

                                                        tôi đã tổ chức làm một bài kiểm tra kiến thức của

                                                         các em và qua thực tế dạy học trong thời gian

                                                        tháng đầu. tôi đã nắm bắt được mức độ học tập của

                                                        học sinh, để từ đó xếp những học sinh có trình độ

                                                        và năng lực khá nhau (như khá, giỏi và trung bình,                                                                          

                                                       yếu vào một nhóm. Để khi tiến hành hoạt động

(Hình ảnh chia nhóm tương trợ của lớp 3)       nhóm có sự tương tác cao (tức là học sinh khá giỏi

có thể  hỗ trợ cho học sinh yếu).

        - Bởi cách chia lớp học theo nhóm như trên đã hình thành cho học sinh:

        + Có các kỹ năng làm việc theo nhóm, biết nhanh chóng gia nhập vào nhóm, bầu nhóm trưởng, thư kí; biết bày tỏ quan điểm, ý kiến và trình bày mạch lạc kết quả làm việc chung của cả nhóm.

       + Khích lệ mọi thành viên tham gia học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, phát triển mối quan hệ gắn bó, quan tâm đến nhau, từng người và trở thành niềm vui chung của cả nhóm. Các em gắn kết với nhau theo phương thức mỗi người cũng như toàn nhóm, không thể thành công nếu mỗi thành viên không cố gắng hoàn thành trách nhiệm của mình. Đặc biệt là kỹ năng lãnh đạo của nhóm trưởng, kỹ năng diễn đạt của các em tốt hơn.

       + Thông qua việc học nhóm giúp cho giáo viên nắm bắt được tiến độ hoàn thành bài học của các thành viên trong nhóm, thông qua báo cáo của nhóm trưởng. Đã giúp cho giáo viên phát hiện ra những sai lầm của học sinh trong khi thực hành giải toán:

        - Trực tiếp chữa bài cho những học sinh còn mắc lỗi. Giáo viên đến nhóm đó kiểm tra.   

                                                        * Nhóm theo trình độ: Tức là xếp những học sinh                                                  

                                                        cùng năng lực và trình độ sẽ ngồi chung vào một       

                                                         nhóm. Như vậy, vào đầu năm học tôi đã tổ chức

                                                         khảo sát, để phân loại đối tượng học sinh. Cách

                                                         chia này tôi áp dụng cho các tiết dạy thực hành,

                                                         bồi dưỡng phụ đạo môn toán vào các buổi chiều.

                                                         Với cách xếp này lớp tôi chủ nhiệm được chia

     Hình ảnh GV quan tâm đến nhóm TB    thành 2 nhóm đối tượng học tập: đối tượng thứ nhất là các nhóm học sinh khá, giỏi; đối tượng thứ hai là các học sinh trung bình. Từ đó giúp cho bản thân tôi xác định được mục tiêu khi thiết kế kế hoạch dạy học.

               Với cách chia nhóm theo trình độ như vậy, giúp cho những em thuộc nhóm học sinh khá, giỏi phát huy được khả năng của các em. Còn đối với những em thuộc nhóm trung bình làm được các bài tập cơ bản, không còn e ngại trước những bài toán quá sức của các em đó. Giáo viên dành nhiều thời gian cho nhóm đối tượng học sinh trung bình.

      6.  Kết quả đạt được:  

      Giáo viên đã nhận thức được những ích lợi của dạy học nhóm. Bên cạnh đó thấy rõ tác dụng của dạy học theo nhóm trong việc phát huy tính tích cực, chủ động, tăng cường sự tham gia của học sinh như: mọi học sinh đều được trình bày ý kiến, học sinh tự tìm ra tri thức, nắm bài chắc hơn, hứng thú với học tập hơn.v.v... và phát triển những kĩ năng thực hành cho học sinh, như biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến của bạn, biết trình bày ý kiến của mình cho các bạn nghe và hiểu, biết thống nhất ý kiến và thích phương pháp dạy học theo nhóm. Giáo viên thì không phải nói nhiều trên lớp, đó mới là điều bản thân tôi đã được.

      Qua thời gian tôi đã áp dụng cách học nhóm trong quá trình dạy học môn Toán và đã thu được kết quả đáng khích lệ. Điều đáng mừng là tất cả học sinh trong lớp luôn chủ động, bày tỏ ý kiến của mình khi tham gia vào hoạt động nhóm. Chính vì vậy, kết quả tham gia vào hoạt động nhóm của học sinh lớp tôi với các môn học nói chung và môn toán nói riêng có nhiều tiến bộ rõ rệt, (trên 80% học sinh thực hành được dạng toán đã học)

       Trên đây là những kinh nghiệm nhỏ, mà bản thân tôi đã áp dụng trong quá trình dạy học./.

                                                               Ngô Thị Minh Khai

                                            GV: Trường Tiểu học Số I Phong Hoá – Tuyên Hoá   

CƠ QUAN CHỦ QUẢN: PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TUYÊN HÓA
Địa chỉ: Thị Trấn Đồng Lê - Tuyên Hóa - Tỉnh Quảng Bình
Điện thoại: 0232.3684015. Email: pgd_tuyenhoa@quangbinh.edu.vn
© Phát triển bởi VNPT Quảng Bình