Danh mục chính

Văn bản-Tài liệu-Giáo án

Ảnh hoạt động

Link liên kết

Tin tức chính

GIÚP HỌC SINH THẤY ĐƯỢC CÁI HAY, CÁI ĐẸP, CÁI THÚ VỊ TRONG KHÁM PHÁ VÀ GIẢI TOÁN Ở TIỂU HỌC

8/3/2015 2:48:04 PM
Toán học là môn học có vai trò hàng đầu trong việc bồi dưỡng phát triển trí tuệ cho học sinh. Trong dạy học toán ở Tiểu học, giải toán là một nội dung quan trọng gắn chặt với các kiến thức, kĩ năng toán học của chương trình Tiểu học. Một bài tập có thể dùng tạo tiền đề xuất phát, gợi động cơ nghiên cứu hoặc tham gia vào làm việc với một nội dung mới, tham gia vào củng cố luyện tập hoặc kiểm tra

Mỗi bài tập đặt ra ở thời điểm khác nhau của quá trình dạy học toán đều chứa đựng một cách tường minh hay ẩn tàng các chức năng, giá trị khác nhau. Chúng ta có thể nói rằng: Tổ chức hiệu quả việc dạy học giải toán có vai trò quyết định nâng cao hiệu quả chất lượng dạy học toán. Hoạt động giải toán  giúp học sinh củng cố vận dụng kiến thức toán học và rèn luyện kĩ năng. Đây là cơ hội  tốt nhất để tư duy của các em phát triển và bộc lộ khả năng sáng tạo nhờ quá trình đem những tri thức toán đã được trang bị vào giải các bài toán cũng như giải quyết các vấn đề trong cuộc sống thực tiễn liên quan đến toán học. Hoạt động trí tuệ này để góp phần rèn luyện các em ý chí vượt khó, đức tính cẩn thận, chu đáo, làm việc có kế hoạch, thói quen xét đoán có căn cứ,luôn biết tự kiểm tra kết quả công việc của mình.Việc  giải toán còn góp phần quan trọng trong giáo dục tình cảm của học sinh đối với môn học, bởi thông qua giải toán các em mới nhận ra vẻ đẹp của toán học cùng những ứng dụng của nó trong đời sống thực tiễn và khoa học. Thông qua hoạt động giải toán của học sinh giáo viên dễ dàng phát hiện những ưu điểm và thiếu sót của các em về kiến thức, kĩ năng, tư duy toán học; Từ đó có biện pháp giúp các em phát huy, khắc phục những thiếu sót của mình. Tuy nhiên để phát huy vai trò của dạy học giải  toán, điều đó cần phải tính đến phương pháp,tính nghệ thuật giảng dạy của người thầy. Người giáo viên phải biết khai thác triệt để các phương diện có thể của bài toán, giúp các em hứng thú, say mê với hoạt động tìm tòi, khám phá trong giải toán. Muốn vậy, người giáo viên phải có quan niệm đúng về giải toán và dạy học giải toán.

Phương pháp chính là hình thức vận động nội tải của bản thân nội dung . Phương pháp không chỉ là hình thức bên ngoài, mà chủ yếu là hình thức bên trong của bản thân nội dung. Làm thế nào cho các em tự vận động?  Đấy là cả một vấn đề của giáo dục tích cực.Giáo viên Tiểu học phải là người của bốn nhà: nhà khoa học, nhà sư phạm, nhà tâm lí, nhà nghệ sĩ, biết tổ chức cuộc trí tuệ dưới hình thức những trò diễn đầy hào hứng cho học sinh, để các em say mê khám phá những hiểu biết mới.

Để hướng dẫn học sinh Tiểu học tự  tìm ra đáp số của bài toán, giáo viên không chỉ cần hiểu sâu sắc bản chất của bài toán mà còn phải biết biến nội dung trừu tượng của bài toán thành trực quan cảm nhận, phù hợp với trình độ tâm lí trẻ ở lứa tuổi này.

Giáo viên Tiểu học phải là người có khả năng liên kết nội dung bài toán với các hoạt động cụ thể đầy hứng thú như một cuộc chơi kiếm tìm lời giải, vừa trí tuệ sâu sắc nhưng lại rất nhẹ nhàng đối với học sinh. Giáo viên không chỉ là người biết giải quyết các tình huống bằng những kiến thức toán học của cấp học mà còn phải chuyển nó về cách tiếp cận phù hợp với học sinh Tiểu học. Giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ năng lực để thực thi nhiệm vụ đặc thù đó là:

Bước 1:

        Tìm hiểu đề bài toán (là việc làm đầu tiên trong quá trình dạy học toán. Muốn cho học sinh tự mình giải quyết được những yêu cầu đòi hỏi của bài toán giáo viên cần phải làm cho học sinh nắm được ý nghĩa nội dung của bài toán, xác định được yếu tố cơ bản của bài đồng thời biết thể hiện bài toán dưới hình thức ngắn gọn, dễ hiểu.)         

Bước 2:

        Lập kế hoạch giải toán (Xác định trình tự cho việc giải quyết những yêu cầu của bài toán. Giáo viên có thể sử dụng các câu hỏi phân tích, tổng hợp hoặc các phép suy luận, quy nạp, hoặc hỗ trợ tư duy bằng các trực quan để giúp học sinh tìm ra lời giải của bài toán.)

Bước 3:

        Thực hiện kế hoạch giải toán ( Lựa chọn cách giải và trình bày lời giải dễ hiểu nhất).

Bước 4:

       Nhận định, đánh giá bài toán. ( Cần luyện cho học sinh có thói quen kiểm tra lại từng bước giải. Cần phải  giúp học sinh khai thác, phát triển bài toán theo nhiều hướng khác nhau, hoặc rút ra những kinh nghiệm cần thiết mỗi khi giải xong một bài toán.)

Ví dụ: Dạng   ( Viết số tự nhiên từ những chữ số cho trước)

Cho bốn chữ số 0,1,2,3.

a.Viết được bao nhiêu số có bốn chữ số khác nhau từ bốn chữ số đã cho.

b.Tìm số lớn nhất, số nhỏ nhất có bốn chữ số khác nhau viết được từ bốn chữ số đã cho.

c.Tìm số lẻ lớn nhất, số chẵn nhỏ nhất có bốn chữ số khác nhau viết được từ bốn chữ số đã cho.

Hướng dẫn cách giải:

a. Lần lựợt chọn các chữ số hàng nghìn, hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị như sau: 

  Có 3 cách chọn chữ số hàng nghìn của số thỏa mãn điều kiện của đề bài

 ( Vì số 0 không thể đứng ở vị trí hàng nghìn)

- Có 3cách chọn chữ số hàng trăm ( đó là 3 chữ số còn lại khác chữ số hàng nghìn đãchọn )

- Có 2cách chọn chữ số hàng chục ( đó là hai chữ số còn lại khác chữ số hàng nghìn và hàng trăm)

- Có 1 cách chọn chữ số hàng đơn vị ( đó là chữ số còn lại khác chữ số hàng nghìn, hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị) Vậy các số viết được là: 3 x 3 x 2 x 1= 18 ( số)

b. Số lớn nhất có 4 chữ số khác nhau được viết từ 4 chữ số đã cho phải có chữ số hàng nghìn là số lớn nhất trong các chữ số đã cho.Vậy chữ số hàng nghìn của số phải tìm là 3.

-Chữ số hàng trăm phải là số lớn nhất trong 3 chữ số còn lại. Vậy chữ số hàng trăm bằng2.

-Chữ số hàng chục phải là số lớn nhất trong các chữ số còn lại. Vậy chữ số hàng chục là1. Số phải tìm là: 3210.

Tương tựnhư trên ta tìm được số bé nhất thỏa mãn điều kiện của đề bài là: 1023.

Số lẻ lớn nhất thỏa mãn điều kiện của đề bài phải có chữ số hàng nghìn là số lớn nhất trong 4 chữ số đã cho.

Vậy chữ số hàng nghìn phải tìm là 3. Số phải tìm có chữ số hàng nghìn bằng 3 và là số lẻ nên chữ số hàng đơn vị phải bằng 1. Chữ số hàng trăm phải là số lớn nhất trong hai số còn lại nên chữ số hàng trăm là 2. Vậy, số phải tìm là 3201.

 Tương tự, số chẵn nhỏ nhất cần tìm là: 1032

+ Ngoài cách giải trên giáo viên hướng dẫn gợi mở học sinh tìm cách giải khác như dựa vào sơ đồ (hình cây) để khai thác bài toán.

-Giáo viên:

Muốn có được phương pháp hướng dẫn để người học dễ hiểu, đòi hỏi người giáo viên phải tư duy tích cực trước nội dung bài toán, đối tượng người học cụ thể thì mới tìm ra phương pháp hướng dẫn phù hợp nhất và làm cho người học đi đến lời giải nhanh nhất độc đáo nhất.

-Học sinh:

Để tìm ra và hiểu được thực chất lời giải bài toán, không chỉ cần sự tác động bởi phương pháp gợi mở của giáo viên mà đòi hỏi chính học sinh phải có một hệ thống kiến thức vững chắc liên quan đến bài  toán cần giải cùng với khả năng vận dụng linh hoạt sáng tạo trong giải quyết vấn đề bài toán đặt ra.

Qua thực tế dạy học toán ở Tiểu học đã cho chúng ta thấy rõ ràng việc hình thành năng lực giải toán cho học sinh khó khăn hơn nhiều lần so với hình thành kỹ thuật tính, vì bài toán là sự kết hợp đa dạng của nhiều khái niệm, quan hệ toán học. Để hình thành cho học sinh năng lực giải toán, người giáo viên phải hiểu được rằng dạy học giải toán không chỉ làm cho học sinh nhớ mẫu để bắt chước; mà còn phải làm cho học sinh ngày càng phát triển năng lực vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề trong bài toán cũng như thực tiễn cuộc sống.

Để đạt được yêu cầu trên, trong dạy học giải toán cần phải tạo cho học sinh tư duy độc lập, chủ động để tìm ra các cách giải bài toán. Giáo viên không bao giờ chỉ ra lời giải cho học sinh một cách thụ động. Chính vì thế, trong giờ dạy học giải toán, học sinh phải hoạt động tích cực; còn giáo viên phải biết tổ chức điều khiển bằng nhiều cách khác nhau như: tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm, tập trình bày ý kiến riêng của nhóm, của cá nhân hoặc dùng hệ thống các câu hỏi vấn đáp gợi mở; hoặc hỗ trợ thao tác tư duy cho học sinh bằng các phương tiện trực quan để các em đi đến cách giải tốt nhất, hoặc rút ra kết luận cần thiết cho mỗi giờ dạy học giải toán, mỗi bài toán cụ thể.

                                             Người viết bài:               Đoàn Thị Xuân Lan

                                     Giáo viên:           Trường Tiểu học Bắc Sơn

CƠ QUAN CHỦ QUẢN: PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TUYÊN HÓA
Địa chỉ: Thị Trấn Đồng Lê - Tuyên Hóa - Tỉnh Quảng Bình
Điện thoại: 0232.3684015. Email: pgd_tuyenhoa@quangbinh.edu.vn
© Phát triển bởi VNPT Quảng Bình